Czasowniki frazowe w języku angielskim

Co to jest czasownik frazowy /phrasal verb/? To czasownik z dodatkiem, którym jest przyimek lub partykuła przysłówkowa, np. on, in, for, with, apart, forward, up, off, by, to, out, i trzyma się czasownika na tyle skutecznie, że często zmienia zupełnie jego znaczenie.

playput - położyć, np.: Where did you put the tickets? - Gdzie położyłeś bilety?
playput out - zgasić, np.: Don't forget to put out the candles. - Nie zapomnij zgasić świec.
playtake - wziąć, zabrać, np.: Who took my keys? - Kto zabrał moje klucze?
playtake off - wystartować (o samolocie), np.: The plane hasn't taken off yet. - Samolot jeszcze nie wystartował.
playlook - patrzeć, np.: Look! Isn't that Tom over there? - Patrz! Czy to nie Tom?
playlook up - sprawdzić, np.: I must look up a few words in the dictionary. - Muszę sprawdzić parę słów w słowniku.

Wiele czasowników frazowych ma swoje odpowiedniki jednowyrazowe, np.
playput off - playpostpone - przełożyć na inny termin
playcall off - playcancel - odwołać
playgive out - playdistribute - rozdać
let down - playdisappoint - rozczarować, zawieść
check out - investigate - zbadać, sprawdzić
go after - pursue - gonić, ścigać
show up - appear - pojawić się

Czasowniki frazowe częściej niż ich jednowyrazowe odpowiedniki, pojawiają się w wypowiedziach w stylu nieformalnym. Jeśli przysłuchalibyście się codziennym, potocznym rozmowom native speakerów, z pewnością usłyszelibyście mnóstwo takich czasowników. Na wyświetlaczu w samolocie zobaczymy np. taką wiadomość:
Passengers are requested to extinguish cigarettes. - Pasażerowie są proszeni o zgaszenie papierosów.
Raczej mało prawdopodobne jest, żeby czasownik extinguish pojawił się w prośbie o zgaszenie papierosa, która pada w codziennej rozmowie – wtedy właściwy będzie czasownik frazowy o tym samym znaczeniu: put out.

playput out - extinguish - zgasić

Wiele czasowników frazowych ma charakter neutralny, a więc pojawiają się w różnych typach wypowiedzi, a niektóre czasowniki frazowe są charakterystyczne dla stylu formalnego, np:
pertain to - dotyczyć czegoś, odnosić się do czegoś, np.: The first chapter of this thesis pertains to psychological factors affecting the medical condition under analysis. - Pierwszy rozdział pracy dotyczy czynników psychologicznych mających wpływ na analizowany stan chorobowy.
set forth - przedstawiać, wyjaśniać, np.: The terms and conditions are set forth in Paragraph 2 of the Agreement. - Szczegółowe warunki umowy określa § 2 Umowy.

Przykłady użycia czasowników frazowych w języku potocznym:
mug up (on sth), swot up (on sth) - wkuwać
They're mugging up on French before tomorrow's exam. - Przed jutrzejszym egzaminem wkuwają francuski.
The math exam is next week. We'd better start swotting up. - Egzamin z matematyki jest w przyszłym tygodniu. Lepiej zacznijmy się uczyć.
beaver away (at something) - tyrać, narobić się
I've been beavering away at this report for days! - Przez wiele dni męczę się z tym raportem!
flake out - odpaść, zasnąć ze zmęczenia
I flaked out on the sofa, halfway through the history textbook. - Leżałem na kanapie, przerabiając w połowie podręcznik do historii.
bum around - wałkonić się, obijać się
Stop bumming around and get down to work! - Przestań się obijać i weź się do roboty!
fall for somebody - zadurzyć się w kimś
I realised I'd fallen for my best friend. - Zdałem sobie sprawę, że zakochałem się w swojej najlepszej przyjaciółce.
hit it off - od razu się z kimś polubić
We didn't hit it off immediately, it took us some time to take to each other. - Nie od razu przypadliśmy sobie do gustu, minęło trochę czasu zanim się polubiliśmy.
hang out with somebody - spędzać z kimś czas, spotykać się
Do you know this guy Jessica's been hanging out with recently? - Czy znasz gościa, z którym ostatnio spotyka się Jessica?
wind somebody up - wkurzać kogoś; wkręcać kogoś, nabierać
This guy's winding me up! I'm fed up with his babble. - Ten facet mnie wkurza! Mam już dość jego bełkotu.
slag somebody off - obgadywać kogoś
Why do you have to slag everyone off behind their backs? - Dlaczego musisz wszystkich obgadywać za ich plecami?
have somebody on - nabierać kogoś
This can't be true! You're having me on, aren't you? - To nie może być prawda! Robisz sobie ze mnie jaja, prawda?
run somebody down - zjechać kogoś, ostro skrytykować
The teacher ran me down in front of the whole class. - Nauczyciel poprowadził mnie przed całą klasą.
spruce somebody up - odpicować, odstawić się, wystroić się
Tom spruced himself up and headed for the club. - Tom ubrał się i ruszył do klubu.
hoover something up - wszamać, wtrząchnąć
He hoovered up half of the snacks that were waiting for Maria's guests. - Zjadł połowę przekąsek czekających na gości Marii.
tank up (on something) - zatankować, schlać się (czymś)
I saw him tanking up on whiskey and drinks all evening. - Widziałem, jak cały wieczór pił whisky i drinki.
belt something out - wyśpiewać, wygrywać coś głośno
He grabbed a guitar and started belting out the 80s songs. - Chwycił gitarę i zaczął śpiewać piosenki z lat 80.
throw up - wymiotować
When the party was in full swing, he went to the bathroom several times to throw up. - Gdy impreza się rozkręcała, kilka razy szedł do łazienki, żeby zwymiotować.
chuck somebody out - wyrzucić kogoś
He was chucked out of the pub after getting into a brawl. - Wyrzucono go z pubu po tym, jak wdał się w bójkę.
doze off - uderzyć w kimono, odpłynąć (zasnąć)
He dozed off in a taxi. - Zdrzemnął się w taksówce.
snap something up - rzucić się na coś, zgarnąć, rozchwytywać
When the late rockman's house was put up for sale, it was snapped up within minutes. - Kiedy dom nieżyjącego już muzyka wystawiono na sprzedaż, w ciągu kilku minut wszyscy się do niego zgłosili.
cough something up - wybulić
I'll make them cough up a few thousand in compensation. - Zmuszę ich do wypłacenia kilku tysięcy odszkodowania.
rip somebody off - naciągnąć, orżnąć kogoś
You paid so much for this old banger? They ripped you off, man! - Zapłaciłeś tyle za tego starego grata? Oszukali cię, człowieku!
clean somebody out - spłukać (się, kogoś) z pieniędzy
The two-week holiday in Hawaii cleaned us out. - Dwutygodniowe wakacje na Hawajach nas wykończyły.